عباس قديانى
700
فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )
نشوند ، چه پيدا بود كه اين افراد بهمحض شناخته شدن دستگير مىشدند و از بين مىرفتند . بهعقيدهء بعضى ديگر ، به نام ستار خان ، مجاهد مشهور تبريز كه مدتها در برابر قواى اهريمنى پايدارى كرد ، نامگذارى شده ، و به هر تقدير ، اعضاء كميته را جز تنى معدود ، كه از بستگان ايشان بودند ، كسى نمىشناخت و نمىبايست هم بشناسد . اعضاى كميته عبارت بودند : 1 - ميرزا كريم خان رشتى ( خان اكبر ) و سه برادرش ، 2 - معز السلطان ، 3 - عميد السلطان ، 4 - احمد على خان ، 5 - سيد يحيى ندامانى ( ناصرالاسلام ) ، 6 - حسين كسمايى ، 7 - على محمد تربيت ، 8 - حاجى حسين اسكندانى ، 9 - جواد خان ( ناصر الملكى ) ، 10 - مشهدى مختار ( اردبيلى ) ، 11 - آقا گل ميخ فروش ( اسكندانى ) ، 12 - رحيم شيشهبر و 13 - ميرزا محمد على مغازه . كميته كه در رأسشان ميرزا كريم خان رشتى جاى داشت ، همه روزه در اطراف جنبش و نحوهء اجراء مذاكره مىكرد و نقشه مىكشيد ، جلسات كميته در محله سبزهميدان رشت ، خانه ميرزا يوسف خان ( معاون ديوان ) ، كه شوهر خواهر « مدبر الملك » بود ، تشكيل مىيافت . از كميسيونهاى فرعى اين كميته ، يكى « كميسيون جنگ » بود ، كه حكم ستاد فرماندهى را داشت ، ديگرى « كميسيون مالى » ، كه وظيفهاش تهيه پول و برآوردن نيازهاى مالى كميته بود . « كميسيون جنگ » تشكيل مىيافت از « حسين كسمايى » و « انتصار السلطان » از طرف مجاهدين گيلانى ، « يپرم » از طرف مجاهدين ارمنى ، و « اكيلو » از طرف گرجيها ، « صادقاف » از طرف قفقازيها ، و « سيد على مرتضوى » از طرف مجاهدين آذربايجانى . در مذاكرات فرماندار نظامى انقلاب ( بعد از مقتول شدن سردار افخم ) با مقامات خارجى هميشه مىبايست يك نفر از اعضاى كميته شركت كند . همچنانكه « شارژ دافر انگليس » ( چرچيل ) اين مسئله را در مذاكراتش با سپهدار در گزارش رسميش به مقامات ما فوق ذكر نمود . كميتهء مجازات كميتهاى كه پس از مشروطيت در تهران تشكيل گرديد . اين كميته كه تهران را دچار ترس و وحشت كرده بود به دست چند نفر وطنپرست ناراضى تشكيل شده بود . اعضاى اين كميته عبارت بودند از : « ابو الفتحزاده ، منشىزاده ، مشكوة الممالك ، عماد الكتاب ، ميرزا على اكبر ارداقى ، ميرزا عبد الحسين شفاء الملك و چند نفر ديگر . اعلاميههاى كميته مجازات پس از هر ترورى منتشر مىشد كه معمولا مطالب آن به وسيلهء ميرزا على اكبر ارداقى تنظيم و عماد الكتاب آن را به خط زيبايى پاكنويس و با چاپ ژلاتين تكثير مىكرد . تمام اعلاميههاى مذكور با امضاى مرحوم منشىزاده و مهر كميته مجازات منتشر مىشد و مهر كميته مجازات به صورت فشنگى بود كه روى پوكه آن كلمه ( كميته ) و روى گلوله آن كلمه ( مجازات ) حك شده بود كه معمولا گلولهء مجازات از پوكه جدا مىشد و بر قلب خائنين به وطن مىنشست . پس از تشكيل كميته ابتدا اسماعيل خان رئيس انبار غله و سپس متين السلطنه ثقفى و ميرزا محسن و در خاتمه منتخب الدوله به قتل رسيدند . انتشار اين اخبار وحشتناك قتلها باعث شد كه بيش از همه وثوق الدوله ، نصرت الدوله و قوام الدوله به فكر خودشان باشند زيرا در آن روزگار اين سه معروف به دوستى با انگلستان بودند . كابينهء وثوق الدوله بر اثر اين ترورها سقوط كرد و